Wyszukiwarka

Postanowienie WSD z dnia 16 września 2021 r.

Treść:

Sygn. akt: WSD 57/21

 

POSTANOWIENIE

 

Dnia 16 września 2021 r. 

Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury

 

w sprawie dyscyplinarnej adw. z zażalenia Rzecznika Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w X na postanowienie Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w X z dnia 5 stycznia 2021 r., sygn. SD 39/20

na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. art. 95 n Ustawy Prawo o Adwokaturze

 

orzeka:

 

uchyla w całości zaskarżone postanowienie Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w X z dnia 5 stycznia 2021 r., sygn. SD 39/20 i przekazuje Sądowi Dyscyplinarnemu Izby Adwokackiej w X do ponownego rozpoznania

 

WSD 57/21

U Z A S A D N I E N I E

W dniu 5 stycznia 2021 roku Sąd Dyscyplinarny X Izby Adwokackiej w X po rozpoznaniu wniosku obrońcy obwinionego o uchylenie postanowienia w przedmiocie tymczasowego zawieszenia w czynnościach zawodowych postanowił uchylić tymczasowe zawieszenie w czynnościach zawodowych adwokata X orzeczone postanowieniem Sądu Dyscyplinarnego X Izby Adwokackiej z dnia 07 stycznia 2020 roku. W ocenie Sądu Izbowego wniosek obrońcy zasługiwał na uwzględnienie, chociaż z innych przyczyn niż wskazane we wniosku. Jego zdaniem sprawa karalności obwinionego może mieć wpływ wyłącznie na kwestię wymierzenia mu ewentualnej kary dyscyplinarnej, nie ma zaś żadnego wpływu na ocenę istnienia bądź nieistnienia przesłanek do stosowania tymczasowego zawieszenia w czynnościach zawodowych adwokata.

Kluczowym w ocenie Sądu Izbowego była właściwa ocena „uchylenia tymczasowego aresztowania będącego podstawą zastosowania tego środka". W tym zakresie obrońca miał częściowo słuszność, albowiem postanowieniem Sądu Dyscyplinarnego X Izby Adwokackie w X wydanym w dniu 7 stycznia 2020 r., w sprawie SD 42/19 adwokat X został tymczasowo zawieszony w czynnościach zawodowych adwokata. Jako podstawę prawną takiego rozstrzygnięcia Sąd wskazał wówczas art.  95j ust. 1a Prawa o Adwokaturze (dalej też jako „PoA”). Istotnym było bowiem, czy podstawę prawną zastosowanego środka był art. 95j ust. 1, czy też art. 95j ust. 1a PoA, na co zwracał uwagę Wyższy Sąd Dyscyplinarny w postanowieniu z dnia 11 lutego 2017 r. wydanym w sprawie o sygn. akt WSD 190/16. Ponieważ, jak wyżej wskazano, adw. X w sprawie SD 42/19 został tymczasowo zawieszony w oparciu o przesłankę szczególną o charakterze obligatoryjnym – tymczasowe aresztowanie, zaś bezterminowość tego orzeczenia związana była z kolejną obligatoryjną dla sądu dyscyplinarnego przesłanką w postaci zastosowania tymczasowego aresztowania, toteż w przypadku odpadnięcia przesłanki tymczasowego aresztowania konieczna stała się ocena stosowania tego środka na zasadach ogólnych wyrażonych w art. 95j ust. 1 PoA.

Nie ma zatem wątpliwości, iż przedmiotem oceny stało się ustalenie, czy wystąpiły okoliczności wskazane w ust. 4 art. 95j PoA, tj.: czy ustały przyczyny, wskutek których tymczasowe zawieszenie w wykonywaniu czynności zawodowych adwokata zostały zastosowane, względnie, czy powstały przyczyny uzasadniające jego uchylenie. 

Sąd Izbowy rozstrzygając wniosek obrońcy skupił się na dokonaniu ustaleń w zakresie zarzutów karnych kierowanych wobec obwinionego adwokata w oparciu o dostępny sądowy materiał dowodowy. W uzasadnieniu postanowienia Sądu Izbowego stwierdzono, iż Rzecznik Dyscyplinarny podjął działania zmierzające do uzyskania materiału dowodowego dla celów prowadzonego przez siebie postępowania dyscyplinarnego. Na jego wniosek z 22 maja 2020r. z Prokuratury Regionalnej w X uzyskano kopię protokołu przesłuchania X, w którym nie przyznał się do winy i złożył wyjaśnienia. Jednocześnie prokurator poinformował, że w kancelarii tajnej Prokuratury Regionalnej w X przechowywane są materiały z postępowania stanowiące niejawną część materiału do sprawy (…). W dniu 22 czerwca 2020 r. Rzecznik Dyscyplinarny przedstawił adwokatowi X zarzut popełnienia przewinienia dyscyplinarnego z § 4 Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu (Kodeks Etyki Adwokackiej) w zw. z art. 230 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1  k.k. oraz w zw. z art. 80 PoA.

Sąd Izbowy wyraził pogląd, iż wbrew przyjętej praktyce należy wykluczyć dopuszczalność kwalifikowania deliktów dyscyplinarnych jako pozostających w związku z przepisami kodeksu karnego (z części szczególnej), Sąd Dyscyplinarny nie posiada do tego właściwej kompetencji.  Według tegoż Sądu dyspozycja przepisu art. 156 § 5 k.p.k. stanowi, że jedynym dysponentem postępowania przygotowawczego w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania karnego jest prokurator i to od jego zgody uzależnione jest zapoznawanie się przez uczestników postępowania ze zgromadzonym materiałem. W postępowaniu prowadzonym przez Rzecznika Dyscyplinarnego, jak już wyżej wskazano, prokurator nie wyraził zgody na zapoznanie się przez obrońcę i obwinionego z częścią dowodów. W związku z tym Sąd Dyscyplinarny musiał ocenić, czy z uwagi na odrębność i niezależność postępowania karnego uprawniony jest do oparcia rozstrzygnięcia o materiały, które są niejawne dla obwinionego. Sąd Dyscyplinarny wskazał, że odpowiedź na takie pytanie musi być negatywna. Wobec powyższego w ocenie Sądu Dyscyplinarnego oparcie orzeczenia na zeznaniach świadka X byłoby naruszeniem gwarancji procesowych obwinionego, a w związku z tym nie może opierać się na żadnym z protokołów przesłuchań tego świadka, skoro część z nich została utajniona przed obwinionym i jego obrońcą.

Co ważne Sąd Izbowy przytoczył orzeczenie Wyższego Sądu Dyscyplinarnego w sprawie do sygn. akt: WSD 125/17 zgodnie z którym „szczególną okolicznością w rozumieniu art. 96j Prawa o adwokaturze może być naganność postępowania obwinionego, która zgodnie z hierarchią wartości etyczno-moralnych wyklucza w społecznym odbiorze możliwość wykonywania przez obwinionego zawodu adwokata. (…) Przede wszystkim sam fakt postawienia obwinionemu zarzutów popełnienia przestępstw umyślnych musi być uznany za okoliczność, która może uzasadniać zastosowanie tymczasowego zawieszania w czynnościach zawodowych. Nie sposób bowiem zakładać, że okoliczność ta nie rzutuje na postrzeganie godności zawodu w odbiorze społecznym i wyklucza w tym odbiorze możliwość wykonywania przez obwinionego zawodu adwokata”.

Od postanowienia Sądu Izbowego zażalenie wniósł  Rzecznik Dyscyplinarny X Izby Adwokackiej w X. Rzecznik Dyscyplinarny zaskarżył przedmiotowe postanowienie w całości na niekorzyść obwinionego. Powołując się na treść przepisów art. 95n ust. 1 PoA w związku z art. 427 par. 1 - 3 oraz art. 438 punkt 2 k.p.k. zarzucił:

- nieprawidłową ocenę przesłanek stosowania tymczasowego zawieszenia określonych w art. 95j ust. 1 i ust. 1a PoA poprzez przyjęcie, że w obliczu niepełnego materiału dowodowego w stosunku do materiałów z postępowania karnego, nie można oprzeć stosowania tego środka jedynie na fakcie prowadzenia postępowania karnego po uchyleniu tymczasowego aresztowania. Powołując się na powyższe wniósł o:

- uchylenie zaskarżonego postanowienia,

- przeprowadzenie dowodu w postępowaniu odwoławczym w postaci odpisu aktu oskarżenia wniesionego przeciwko obwinionemu. 

W uzasadnieniu zażalenia Rzecznik Dyscyplinarny wskazał, że z analizy motywów zaskarżonego postanowienia, które w szeroki sposób opisuje okoliczności sprawy, wynika, że Sąd Izbowy stoi na stanowisku, że wobec szczupłości materiału dowodowego w sprawie, co jest następstwem niejawności istotnej części materiału dowodowego z postępowania przygotowawczego, nie sposób jest oprzeć zawieszenia o to tylko, że wobec obwinionego toczy się postępowanie karne. Sąd Izbowy podkreślił, że nie jest w stanie zbadać istoty sprawy, ani zweryfikować treści tych dowodów, które są dostępne w sprawie karnej, z czym Rzecznik Dyscyplinarny się nie zgadza. 

Wyższy Sąd Dyscyplinarny zważył co następuje:

Konieczność bardzo ostrożnego stosowania środka w postaci tymczasowego zawieszenia w czynnościach zawodowych wynika z faktu, iż niewątpliwie środek ten należy do najbardziej uciążliwych dolegliwości jakich może doznać adwokat w trakcie postępowania dyscyplinarnego i to przed udowodnieniem mu popełnienia ciążących na nim zarzutów i winy, czyli pomimo ochronnego stosowania konstytucyjnej zasady domniemania niewinności. Pomimo deklarowanego przez Sąd Izbowy zapatrywania na sprawę zbieżnego z w/w poglądem wyrażonym w postanowieniu Wyższego Sądu Dyscyplinarnego z 14 października 2017 r., WSD 101/17, iż przekonanie o naganności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego lub czynu karalnego nie może być jedyną i wystarczającą przesłanką uzasadniającą tymczasowe zawieszenie w czynnościach zawodowych, a zatem, że oprócz tych przesłanek zaistnieć muszą szczególne i uzasadnione okoliczności tej sprawy, na które musi powołać się sąd dyscyplinarny stosując ten restrykcyjny i dolegliwy środek, zdaje się Sąd Izbowy zupełnie błędnie rozumieć przesłankę stosowania tymczasowego zawieszenia w czynnościach zawodowych. 

Oczekiwany przez Sąd Izbowy poziom badania szczegółów sprawy karnej prowadzonej przeciwko obwinionemu na tym wstępnym etapie dochodzenia dyscyplinarnego nie różni się zasadniczo, od sytuacji, w której Sąd Izbowy miałby orzekać merytorycznie w sprawie po wpłynięciu do niego „aktu oskarżenia” w postaci wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego. Mając na względzie uwagi Sądu In instancji dotyczące dopuszczalności kwalifikowania deliktów dyscyplinarnych jako pozostających w związku z przepisami części szczególnej kodeksu karnego , stwierdzić należy, że Sąd Dyscyplinarny nie może bez uprzedniego prawomocnego wyroku karnego przyjąć w opisie czynu (deliktu) zarzuconego obwinionemu kwalifikacji prawnokarnej z kodeksu karnego, kodeksu wykroczeń lub kodeksu karnegio skarbowego. Niemniej w tych sytuacjach, w których zarzuty wobec obwinionego adwokata formułowane są już po wydaniu i uprawomocnieniu się wyroku karnego wydanego przez sąd powszechny, taka „technika” opisu deliktu dyscyplinarnego (wpływająca również na okres jego przedawnienia – zob. art. 88 ust. 3 PoA), a polegająca zna zbiegu norm etyki zawodowej (art. 80 PoA) z normą prawnokarną jest nie tylko prawidłowa, ale jedyna właściwa.

Należy wszak pamiętać, że w sprawie zastosowania środka w postaci zawieszenia adwokata w czynnościach zawodowych mamy do czynienia z postępowaniem wpadkowym, a przesłanką jego stosowania nie jest wina obwinionego, czy też zarzut popełnienia przewinienia dyscyplinarnego kwalifikowany w zbiegu z przepisami części szczególnej kodeksu karnego. A contario takie błędne rozumowanie eliminowałoby a priori możliwość stosowania tego środka w innych sytuacjach, w których wymaga tego interes klientów adwokata. Zwykle środek ten stosowany jest w sprawach adwokatów nierzetelnie rozliczających się ze swoimi klientami, czy też adwokatów, którzy w sposób nagminny nie dochowują terminów sądowych lub w innych podobnych przypadkach zagrażających interesom klientów, które często nie mają nic wspólnego z przepisami karnymi, a w szczególności, gdy wobec takiego adwokata nie toczy się żadne postępowanie karne, do którego wgląd miałby determinować stosowanie tego środka.

Zgodnie z treścią art. 95j ust. 1 PoA, adwokat lub aplikant adwokacki, przeciwko któremu toczy się postępowanie dyscyplinarne lub karne może być tymczasowo zawieszony w czynnościach zawodowych przez sąd dyscyplinarny w szczególnie uzasadnionych okolicznościach sprawy. W ocenie Wyższego Sądu Dyscyplinarnego nadal istnieją szczególnie uzasadnione okoliczności związane z toczącą się wobec niego sprawą karną, które mają wpływ na ocenę wiarygodności X adwokata i uzasadniają dalsze stosowania wobec niego takiego właśnie środka. Wobec obwinionego adwokata X został skierowany akt oskarżenia, co zostało potwierdzone podczas posiedzeniu tut. Sądu w dniu 16 września 2021 roku, a zatem wciąż toczy się postępowanie karne, w ramach którego zarzucono obwinionemu szereg bardzo poważnych przestępstw. Nadal w ocenie Wyższego Sądu Dyscyplinarnego spełniona jest przesłanka stosowania tymczasowego zawieszenia w czynnościach zawodowych, jaką jest fakt pozostawania przez obwinionego pod zarzutami w ramach toczącego się przed sądem powszechnym postępowania karnego.

Zgodnie z art. 80 PoA adwokaci i aplikanci adwokaccy podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej za postępowanie sprzeczne z prawem, zasadami etyki lub godnością zawodu bądź za naruszenie swych obowiązków zawodowych. Adwokat przed rozpoczęciem wykonywania czynności zawodowych składa wobec dziekana ślubowanie o następującej treści: „Ślubuję uroczyście w swej pracy adwokata przyczyniać się ze wszystkich sił do ochrony praw i wolności obywatelskich oraz umacniania porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej, obowiązki swe wypełniać gorliwie, sumiennie i zgodnie z przepisami prawa, zachować tajemnicę zawodową, a w postępowaniu swoim kierować się zasadami godności, uczciwości, słuszności i sprawiedliwości społecznej." Bycie adwokatem to wykonywanie zawodu zaufania publicznego w sposób zgodny z normami etyki zawodowej, szczególną treścią ślubowania, tradycją korporacji zawodowej, przy wykorzystaniu wyższego wykształcenia prawniczego i uzyskanej dzięki aplikacji specjalizacji. Każdy adwokat przyjmuje na siebie nie tylko zobowiązania osobiste, określone w treści wskazanego ślubowania adwokackiego, ale jak słusznie zauważył Sąd Izbowy staje się także depozytariuszem wizerunku adwokatury jako całości. Dzięki temu właśnie wizerunkowi adwokatury jako całości, adwokat jako wykonujący zawód zaufania publicznego ma możliwość korzystania z domniemań co do swej wiarygodności i co do szczególnych przymiotów jakie posiada, a więc, iż swoje obowiązki jako adwokat wypełnia gorliwie, sumiennie i zgodnie z przepisami prawa oraz zachowuje tajemnicę zawodową, a w postępowaniu kieruje się zasadami godności, uczciwości, słuszności i sprawiedliwości społecznej. Dbałość o przestrzeganie przez wszystkich adwokatów powyższych zasad jest podstawowym zadaniem Adwokatury, a pion dyscyplinarny jest jednym z jego elementów.

W sytuacji w jakiej znajduje się obwiniony, a więc w której adwokatowi postawiono szczególnie ciężkie zarzuty o charakterze kryminalnym, za które orzeczona może być wieloletnia kara pozbawienia wolności, a w ramach odpowiedzialności dyscyplinarnej nawet kara wydalenia z zawodu jedyną właściwą reakcją samorządu adwokackiego w celu obrony wiarygodności Adwokatury jest zastosowanie wobec takiego adwokata środka w postaci tymczasowego zawieszenia w czynnościach zawodowych. 

Oczywiście rację ma obrońca obwinionego, gdy twierdzi, że w naszym porządku prawnym istnieje zasada domniemania niewinności. Niemniej należy pamiętać, że czym innym jest domniemanie niewinności w rozumieniu przepisów prawa karnego (art. 42 ust. 3 Konstytucji RP i art. 5 k.p.k.), a czym innym jest domniemanie wiarygodności adwokata. Utrata takiej wiarygodności następuję na skutek postawienia adwokatowi licznych zarzutów kryminalnych. Słusznie Wyższy Sąd Dyscyplinarny w orzeczeniu do sygn. akt: WSD 131/18, stwierdził, że „domniemanie niewinności nie jest domniemaniem wiarygodności.”, ma Wyższy Sąd Dyscyplinarny w niniejszym składzie podziela w całości tezą zawartą w tym orzeczeniu, iż: „Osoba wykonująca zawód adwokata, zawód zaufania publicznego, musi być wiarygodna, przede wszystkim dlatego, że nie działa dla siebie, lecz reprezentuje interesy swoich klientów. O ile obowiązuje domniemanie niewinności, o tyle wiarygodności nie można zadekretować i domniemanie wiarygodności nie istnieje. (…) w sprawach określonych w art. 95j nie bada się winy obwinionego lecz jedynie okoliczności sprawy. Nie jest to środek zapobiegawczy w rozumieniu art. 249 i n k.p.k. Nie stosuje się go w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania. Chodzi o ochronę wiarygodności zawodu zaufania publicznego poprzez uniemożliwienia wykonywania tego zawodu przez osoby, których ta niezbędna wiarygodność może być zakwestionowana”.

Mając na uwadze brzmienie wniosku obrońcy obwinionego i wskazany tam art. 95j ust. 3 i ust. 4 PoA, a w szczególności art. 95j ust. 4 PoA, zgodnie z którym „tymczasowe zawieszenie uchyla się niezwłocznie, jeżeli ustaną przyczyny, wskutek których zostało ono zastosowane, lub powstaną przyczyny uzasadniające jego uchylenie” stwierdzić należy, że ani z akt sprawy, ani  z treści samego wniosku obrońcy nie wynika by przyczyny zastosowania tego środka ustały. Postępowanie karne przeciwko obwinionemu, w wyniku wszczęcia którego podważona została wiarygodność obwinionego jako adwokata, nadal się toczy, jak również nie powstały żadne inne „przyczyny uzasadniające jego uchylenia”.

Mając powyższe na uwadze należało orzec jak w sentencji orzeczenia. 

Sygnatura: WSD 57/21
Data wydania: 2021.09.16

Kontakt

Wyższy Sąd Dyscyplinarny
Wyższy Sąd Dyscyplinarny
Adwokatury
ul. Świętojerska 16, 00-202 Warszawa
Zobacz na mapie
  Kancelaria Wyższego Sądu Dyscyplinarnego:
 

Kierownik:
Małgorzata Wańkowicz-Redzik
tel. 22 505 25 10
e-mail: sekretariat.wsd@adwokatura.pl 
           kancelaria.wsd@adwokatura.pl

           

  Sekretariat:
Magdalena Krzyna
tel. 22 505 25 10
faks 22 505 25 11
e-mail: wsd@adwokatura.pl
poniedziałek - piątek: 9.00-15.00

© 2018 Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury. Projekt i wykonanie: Hedea.pl

Ta strona wykorzystuje pliki cookies i inne podobne technologie. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień Twojej przeglądarki oznacza, że będą one umieszczane w pamięci Twojego urządzenia. Zobacz szczegółowe informacje jak zarządzać plikami cookies przy użyciu swojej przeglądarki internetowej. Polityka plików cookies.

pliki cookies z tej strony.